ai Chung so 71 - phat hanh ngay 15/4/2000

Duramax

CON DAI CAI MANG

Pham Th Quang Ninh

Ca nc My xon xao v nan hoc sinh bao hanh tai cac trng hoc. Cac co cau be nay con ''vat mui cha sach'' ma a biet x dung sung an e ban ban be trong trng. Khi nghe nhng tin khung khiep nh the, chac chan khong t th nhieu xa hoi se qui trach nhiem phan nao cho cac bac cha me cua cac ti pham nho tuoi nay.

Trc khi bat loi cha me, ta phai thay rang ay khong phai ch la van e cua gia nh ma con la cua xa hoi na. Th nhn chung quanh chung ta, ay la mot xa hoi c goi la ''ky thuat, hoi ha''. Phan ln cha me phai i lam, trung bnh la tam tieng mot ngay e sinh song. Do vay ma cac em nho mi co hai, ba thang a c gi vao cac trung tam gi tre. Phai noi la cac em a ln len ay cho en khi en tuoi i hoc cac vn tre khac. Th gi ve nha vi cha me chang co bao nhieu.

Theo mot loat nghien cu cho ta thay cac trung tam gi tre trong tieu bang ch co 4% la ung tieu chuan, 78% ch ai khai thoi, va chac chan gia ha hn, nhan vien gi tre c tra lng thap hn v t kinh nghiem hn. So lng nha nuoi tre can than rat t va at tien (theo mot cuoc khao sat, tien gi mot a tre nhng ni ng an nhieu gap 6 lan hoc ph cua mot sinh vien tai State University). Cha me muon gi con vao cho tng oi an toan, biet hng dan tam ly tre con cung khong phai la de, nhat la oi vi cac bac cha me khong doi dao tien bac.

Sau nhng vu no sung hang loat cua cac hoc sinh tai trong hoc, mot nhom nhan vien canh sat tai quan Los Angeles, ke ca canh sat trng Los Angeles Bernard C. Parks va nhng ngi quan tam en van e san soc tre nho (child care), mi pho bien ket qua mot cuoc nghien cu cua ho trong nhieu nam qua. Cuoc nghien cu nay la ''California's Child Care Crisis: A crime Prevention Tragedy''.

Ket qua nay cho ta biet tre con c gi vao cac nha nuoi tre khong u tieu chuan co the lam cac em co tnh tnh bat bnh thng hoac co hanh ong bao ong khi ln len. T so nay cao len gap oi so vi cac em khac c yeu thng, san soc nhieu hn. Nh vay, cac trung tam gi tre thieu tieu chuan cung la mot trong nhng nguyen nhan lam tre con co hanh ong bao hanh khi ln. Khi a biet c tam quan trong cua cac nha gi tre, ong Lee Baca, phat ngon vien cua nhom nghien cu tuyen bo rang chung ta phai tm giai phap giai quyet van e. e phong trc e khoi tra gia ve sau. Ong e ngh cai thien nhng trung tam gi tre.

Tr ve vi phong tuc tap quan, t xa chung ta van quan niem rang bon phan nuoi con la thuoc ve cac ba me. Ly do th nhat la trong ban chat t nhien, me la ngi san soc con chu ao hn, cho con yeu thng am ap, e con cai phat trien, ieu gian d khac ma ngi me co the nha nuoi con la ngi an ong i lam co the nuoi c v con thoai mai. an ba nha quan xuyen moi viec trong gia nh, trong o co viec nuoi nang con cai.

Nhng bay gi li tc cua ngi chong rat kho trang trai nhng chi ph trong nha. Do o an ba phai i lam e phu giup chong. Mot nguyen nhan na ma nhieu phu n ngay nay ra ngoai lam viec la s bnh ang nam n. Trnh o hoc van cua n gii hien nay cao, co bang cap chuyen mon khong thua nam gii. V vay khi ho i lam li tc ho cung khong kem an ong, nen t ngi muon nha e ch nuoi nang con cai.

Theo thong ke cho biet, so phu n ra ngoai lam viec co con so rat ln. So lng tang t 5.3 trieu vao nam 1990 len 18.4 trieu vao nam 1995 va ti nam 1997 a co 63 trieu phu n i lam. Neu tnh ve s so ve an ba co cong an viec lam th nam 1990 co 18.3%, nam 1995 la 46%, va nam 1997 len ti 46.2% cua tong so nhng ngi co cong an viec lam. Nh vay ta co the ket luan c lc lng an ba i lam cang ngay cang ong ao. Trong so nay co ti 71.9% cac ba co con t 6 ti 17 tuoi va 64% cac ba me co con di 6 tuoi.

Khi an ba ra ngoai lam viec, du muon du khong, tre em phai giao cho nha gi tre. Hien nay, gi mot em be mot nha gi tre co tieu chuan gia t $4,000 ti $10,000 mot nam tuy theo vung. Nh vay cac ba me i lam phai chia bt lng cho nhng nha gi tre. Nhieu khi cac ba con lam them gi phu troi e chi cho nhng ngan khoan khac trong gia nh. Neu cac em be co u cha me thay nhau san soc th nha gi tre ch la phan phu, con khong, tre em se hoan toan pho thac cho cac trung tam gi tre. Do vay
ngi cha cung gi mot phan quan trong trong s nuoi dng con mnh. Mot gia nh hanh phuc, khong co ''noi chien tng ngay'' la moi trng ly tng e nuoi dng con cai.

Nhng tnh trang cua xa hoi bay gi la so cac ba me oc than tang cao. T nam 1970 ch co 5.6 trieu chu gia nh la an ba chiem ch so 10.8%, ti nam 1997 len ti 12.8 trieu vi t so 18.2%, trong so nay cung co nhieu trng hp khac nhau. Chang han nh nhng phu n rat thanh cong trong nghe nghiep, co bang cap chuyen mon, co cong viec bao am khong thua g nam gii. oi vi cac ba me oc than nay, tien bac khong thanh van e va chac chan thue c ngi coi con nhieu kinh nghiem. Nhng khi ta cang lam nhieu tien bao nhieu th thi gi cang t bay nhieu nen du con cai co cuoc song sung tuc, co o chi ay nha, quan ao ay tu, cung khong co ngha la chung c san soc ung mc ve tinh than.

Con lai, a so phu n oc than khac lng ''ba coc ba ong'', khong ke nhng ngi co cong viec tam b. Do o cuoc song ngheo kho, con cai se phai gi vao nhng cho re tien, tuy thuoc vao s may rui ni nha nuoi tre. Va theo s nghien cu, ni gi tre re tien c hoi bat hanh co the xay en cho cac em nhieu hn. Mong rang chong cai to he thong nuoi tre, hoac giup nhng gia nh ngheo kho, e con cai ho c song trong tnh trang bnh thng khi ln len. Xa hoi se tranh c phan nao nhng canh thanh thieu nien bao ong nh ngay nay.

Ngoai nhng hoan canh ngheo kho khong lam g thay oi c, nhng gia nh trung lu nen can than chon ni gi con. Trung tam gi tre, vn tre la bc au cua tre con ra khoi khung ca gia nh, rat anh hng en tnh tnh tng lai cua em be.

Quan niem khi con con nho nen i lam cho nhieu tien e tra tien hoc ai hoc cho con, can c xet lai. S thanh cong cua con cai ngi t nan Viet Nam vi hai ban tay trang a chng minh ieu o. Ly do cung rat de hia con th'' cua to tien e lai nen du hoan canh nao cac em van co vn len va song con.

Ket qua cuoc nghien cu cua mot so nhan vien canh sat cao cap Los Angeles va nhng ngi quan tam, ang e cac bac cha me co con nho e tam. Ong canh sat Long Beach trong nhom nghien cu, Lt Rick Moorbeck khuyen cha me nen tm nhng trung tam gi tre uy tn, e gi con, du co phai ton ph. Tha ton cho viec gi tre con hn la sau nay phai tra tien chi ph cho con cai b tu ti hay sa tr (''Responsibity still lies with parents... It's very simple: Pay now (for child care) or pay later (for incarceration and rehabilitation).

Li khuyen nay khong nhng nhac nh chung ta nen chon ni an toan gi con neu co the c, ma con qui trach nhiem cho cha me ve cac vu bao ong, no sung cua cac thieu nhi hay cac em tuoi v thanh nien. Tat ca eu do s bat can cua cha me khi gi sung trong nha, hoac khong e y en tnh trang bat thng cua con cai, ch v cha me mai me lam nhng viec khac ma khong gan gui vi con cai khi chung con nho.

Viet Nam ta co cau ''Cha me sinh con tri sinh tnh''. Theo toi, cau nay ch nen ngh en sau khi chung ta a co gang het sc ma khong at c y muon. Va nh the khi noi cau ay chung ta mi cam thay trong lng tam co s an bnh v a khong the lam g hn c na.

''Th gi la tien bac''. Cau noi nay co the giai ra nhieu ngha. Ta co the hai viec co y ngha. Thc te, ai cung can th gi e kiem tien sinh song va chi dung. Cang lam nhieu gi th ta se co nhieu tien va cuoc song vat chat se thoai mai.
Tuy nhien ngi ta van noi ''Tnh va Tien khong bao gi u''. Hai th nay lai hay nghch chieu vi nhau nen cac bac cha me can co s chon la. S chon la ay la lam sao dung hoa c th gi gia cong viec trong gia nh va ben ngoai.
Tre con can c san soc ca ve vat chat lan tinh than. Du phai gi vao nha gi tre, tre em luc nao cung can cha me danh th gi thng yeu, gan gui, t au th en khi khon ln. Trong khi o cha me lai cung can th gi e kiem tien chi dung. Nhng neu chung ta ch muon kiem cho nhieu tien, khong co th gi cho con, khong theo doi nhng bien chuyen thng cua con va neu co chuyen g khong hay xay ra, viec bao boc, giup con cai phan ln cung van thuoc ve chung ta.

au t vao con cai la mot viec au t an toan nhat, v thc te van la ''Con dai Cai mang''.

Pham Th Quang Ninh

         


 

Copyright (c) DaiChung News Media 2002